EUDR – nowe regulacje unijne a rynek surowców spożywczych i kosmetycznych
Unijne rozporządzenie EUDR (EU Deforestation Regulation – UE 2023/1115) to jeden z kluczowych aktów prawnych w obszarze zrównoważonego rozwoju, którego celem jest ograniczenie globalnego wylesiania oraz degradacji lasów. Regulacja wprowadza jednolite zasady dla wybranych towarów i produktów wprowadzanych na rynek Unii Europejskiej oraz wywożonych poza UE, niezależnie od kraju ich pochodzenia.
Choć problem wylesiania w Unii Europejskiej ma charakter marginalny, EUDR obejmuje zarówno produkty pochodzące z UE, jak i z państw trzecich, co ma zapewnić zgodność z zasadami Światowej Organizacji Handlu (WTO) oraz równą konkurencję na rynku.
Cel i zakres rozporządzenia EUDR
Głównym celem EUDR jest zapewnienie, aby towary objęte regulacją:
- nie przyczyniały się do wylesiania ani degradacji lasów,
- były produkowane zgodnie z przepisami kraju pochodzenia,
- zostały objęte odpowiednią procedurą należytej staranności.
Za kluczową uznaje się datę 31 grudnia 2020 r. – tylko produkty pochodzące z gruntów, na których po tej dacie nie doszło do wylesiania lub degradacji lasów, mogą zostać uznane za „niepowodujące wylesiania”. Wymóg ten dotyczy nie tylko surowców bezpośrednich, ale również produktów pochodnych oraz towarów powstałych przy ich użyciu (np. pasz, składników technologicznych czy wsadów produkcyjnych).
Towary objęte EUDR a branża spożywcza i kosmetyczna
Zakres EUDR obejmuje m.in.:
- olej palmowy i produkty pochodne,
- soję i produkty sojowe,
- kakao, kawę,
- bydło i produkty pochodzenia zwierzęcego,
- kauczuk,
- drewno i produkty z drewna.
Dla firm działających na styku przemysłu spożywczego i kosmetycznego szczególne znaczenie mają surowce tłuszczowe, w tym frakcje i pochodne oleju palmowego, które mogą – w zależności od klasyfikacji CN i zastosowania – podlegać lub nie podlegać przepisom EUDR.
W praktyce oznacza to konieczność precyzyjnego określenia, czy dany surowiec znajduje się w zakresie załącznika I do rozporządzenia oraz czy podlega obowiązkom wynikającym z EUDR.
EUDR a działalność firm dystrybucyjnych
Jako firma zajmująca się dystrybucją surowców dla przemysłu spożywczego i kosmetycznego, funkcjonujemy głównie na dalszych etapach łańcucha dostaw. Zgodnie z nowelizacjami EUDR przyjętymi w 2024 i 2025 roku, rola i obowiązki takich podmiotów zostały istotnie doprecyzowane i ograniczone.
Podmioty działające na dalszych etapach łańcucha dostaw oraz podmioty handlowe:
- nie są zobowiązane do składania oświadczeń o należytej staranności,
- nie muszą przeprowadzać oceny ryzyka ani działań ograniczających ryzyko,
- w określonych przypadkach mają jedynie obowiązek gromadzenia numerów referencyjnych dotyczących oświadczeń złożonych na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw.
Obowiązek ten dotyczy wyłącznie pierwszego podmiotu na dalszym etapie łańcucha dostaw, co znacząco ogranicza powielanie wymogów administracyjnych.
Mikro i małe przedsiębiorstwa – uproszczone obowiązki
EUDR przewiduje szczególne uproszczenia dla mikro i małych przedsiębiorstw. Przepisy będą stosowane wobec tych podmiotów od 30 czerwca 2027 r., co daje dodatkowy czas na dostosowanie procesów wewnętrznych.
W przypadku mikro i małych podmiotów pierwotnych z krajów niskiego ryzyka (takich jak Polska) przewidziano m.in.:
- możliwość złożenia jednorazowej uproszczonej deklaracji,
- ograniczenie zakresu wymaganych danych,
- uproszczenia w zakresie geolokalizacji.
Dla firm dystrybucyjnych oznacza to większą przejrzystość zasad oraz mniejszą liczbę obowiązków sprawozdawczych w porównaniu z pierwotnymi operatorami surowców.
Olej palmowy i surowce nieobjęte EUDR
W kontekście EUDR istotne znaczenie ma fakt, że nie wszystkie tłuszcze i surowce pochodne podlegają rozporządzeniu. Zakres regulacji jest ściśle powiązany z wykazem towarów i produktów ujętych w załączniku I do EUDR.
W naszej ofercie znajdują się również tłuszcze niepodlegające przepisom EUDR, co ma znaczenie dla klientów poszukujących surowców o jasno określonym statusie regulacyjnym oraz przewidywalnych wymaganiach formalnych.
Znaczenie EUDR dla rynku i łańcuchów dostaw
EUDR wprowadza nowy standard w zakresie:
- identyfikowalności pochodzenia surowców,
- odpowiedzialności środowiskowej w łańcuchach dostaw,
- transparentności dokumentacyjnej.
Dla branży spożywczej i kosmetycznej oznacza to większy nacisk na świadome zarządzanie portfelem surowców, weryfikację zakresu regulacyjnego poszczególnych produktów oraz dostosowanie procesów do zmieniających się wymogów prawnych.
Rozporządzenie EUDR stanowi element szerszej polityki Unii Europejskiej ukierunkowanej na ochronę środowiska i zrównoważony rozwój, której znaczenie będzie systematycznie rosło w kolejnych latach.
Źródła:
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32023R1115
- https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=OJ:L_202502650
- https://www.gov.pl/web/rolnictwo/eudr–rozporzadzenie-dotyczace-wylesiania
- https://www.gov.pl/web/klimat/eudr-informacje
Materiał przygotowała: Patrycja Sadowska – Kierownik Działu Jakości